Ziemiańskie historie
Strona Glowna Galeria Biogramy Miejscowosci Historia mowiona Dodaj historie Wyszukaj Bibliografia
 Strona główna  Biogramy / genealogia  Stanisław Aronson 

osoba :
     Stanisław Aronson, oficer AK, członek Kedywu, powstaniec warszawski, ppłk WP

pokrewieństwa :
     brak ...

nota biograficzna :


Stanisław Witold Aronson ps. „Rysiek” (ur. 6 V 1925 r. w Warszawie – polski Żyd, ppor. Armii Krajowej, członek Kedywu „Kolegium A” Okręgu Warszawskiego AK, uczestnik powstania warszawskiego; podpułkownik Wojska Polskiego i Sił Obronnych Izraela, uczestnik izraelskiej wojny o niepodległość, wojny Jom Kipur w 1973 r. oraz wojny w Libanie w 1982 r. Posiada podwójne obywatelstwo: Rzeczypospolitej Polskiej i Państwa Izrael.

Rodzina Aronsona wyjechała we wrześniu 1939 z Łodzi do Warszawy. Po kilku dniach zdecydowali się na dalszą ucieczkę na Kresy Wschodnie, gdzie pod Równem ich krewni posiadali majątek ziemski. Zanim tam dojechali, ich krewni zostali aresztowani przez bolszewików i wywiezieni na Wschód. W tej sytuacji rodzina Aronsonów próbowała bezskutecznie przedostać się na Litwę. Po bezowocnych próbach ruszyli ku granicy rumuńskiej, ale została już ona zamknięta. W końcu zatrzymali się we Lwowie, będącym wówczas pod okupacją sowiecką. Latem 1941 r. do Lwowa wkroczyli Niemcy. Rodzina Aronsonów, choć w dokumentach miała wpisaną narodowość polską, znów musiała uciekać. Jesienią 1941 r. przyjechali do warszawskiego getta. W 1942 r. podczas likwidacji getta Aronsonowie trafili na Umschlagplatz. Tam zostali rozdzieleni i nigdy później Stanisław Aronson nie widział już swojej rodziny. Sam uciekł z transportu do Auschwitz. Pociągiem wrócił do Warszawy, gdzie skontaktował się z przyjaciółmi mieszkającymi po aryjskiej stronie. Zorganizowali mu nocleg oraz fałszywe dokumenty na nazwisko Ryszard Żurawski, a potem Żukowski. Wkrótce otrzymał także propozycję wstąpienia do Armii Krajowej. Przyjął pseudonim „Rysiek” i trafił do grupy Kedywu AK kierowanej przez (Józefa Rybickiego) „Andrzeja”. Była to elitarna jednostka podziemna zajmująca się dywersją i wykonywaniem wyroków na Niemcach i Polakach, skazanych przez sądy Polski Podziemnej. 18-letni „Rysiek” był za młody na wykonywanie wyroków, więc stał w obstawie. W 1944 r. ukończył konspiracyjną Szkołę Podchorążych Piechoty.

Jako członek „Kolegium A” Okręgu Warszawskiego AK brał udział w powstaniu warszawskim. Po wyparciu oddziałów powstańczych na Starówkę Aronson został ciężko ranny w nogę i znalazł się w szpitalu na ul. Długiej. Po upadku Starówki wyruszył wraz z cywilami do Pruszkowa. Stamtąd uciekł do Dalechowic pod Krakowem, do majątku ciotki ich przyjaciółki Reny Rostworowskiej, gdzie kurował się przez pięć miesięcy z odniesionych ran. Po wyzdrowieniu wrócił do rodzinnej Łodzi i tam ponownie wstąpił do oddziałów AK, a następnie do organizacji „NIE” gen. Fieldorfa. Po wkroczeniu wojsk radzieckich został aresztowany przez UB. Udało mu się jednak uciec.
Postanowił uciec z Polski dołączając do grupy syjonistów, którzy jechali do Palestyny. Przejechał z nimi pociągiem przez Czechosłowację na Węgry, do obozu przejściowego w Budapeszcie. Stąd żydowskie podziemie, organizujące w Europie emigrację do Palestyny, przerzucało całe grupy przez zieloną granicę do Austrii. Jednak ich grupa została zatrzymana przez żołnierzy radzieckich. Aronson po raz kolejny uciekł z transportu i pieszo dotarł do zachodniej strefy okupacyjnej. Ciężarówką dojechał do Klagenfurtu, gdzie znajdował się obóz dla uciekinierów. Tam zgłosił się do Polskiego Czerwonego Krzyża w Villach. Z Klagenfurtu przeszmuglowano go do włoskiej Ankony, gdzie został zweryfikowany jako podporucznik oraz wcielony do 3 Dywizji Strzelców Karpackich korpusu generała Andersa. We Włoszech rozpoczął studia medyczne w Bolonii, gdzie odnalazł go stryj z Tel Awiwu i namówił do wizyty w Palestynie.

Aronson za namową stryja wyjechał do Palestyny, gdzie jeszcze przez kilka miesięcy służył w polskich jednostkach na Bliskim Wschodzie – logistycznym zapleczu korpusu armii Andersa. W 1947 r. oficjalnie został zwolniony z wojska. Po zwolnieniu studiował biologię na uniwersytecie w Jerozolimie. W 1948 r., kiedy wybuchła wojna po decyzji Organizacji Narodów Zjednoczonych o podziale Palestyny na część żydowską i arabską przez ONZ, wstąpił do armii izraelskiej. W 1950 r. został zdemobilizowany w stopniu kapitana. W następnych wojnach izraelsko-arabskich przeszedł kolejne szczeble kariery wojskowej, awansując do stopnia podpułkownika.
Zaangażował się w upamiętnienie wkładu Polaków w ratowanie polskich Żydów oraz w popularyzację pamięci o swoich kolegach z Kedywu AK. Opublikował swoje wspomnienia. Doprowadził do wystawienia na byłym Umschlagplatz tablicy upamiętniającej udział polskich Żydów w powstaniu warszawskim. 

Źródło: Wikipedia




 data dodania: 0000-00-00